| 1980'lerin ikinci yarısından itibaren sürdürülebilir inşaata doğru oluşan büyüyen
hareketlenme, yapıların çevresel performanslarını değerlendirme amaçlı çeşitli yöntemlerin
geliştirilmesine yol açmıştır. Bu yöntemlerden bazıları; İngiltere'de BREEAM, ABD'de
LEED ve uluslar arası bir proje olan GBTool dur. Bu metodlar dünya çapında ilgi çekmiştir.
Sonuçlarının da yayınlanmasıyla, bu tip bir değerlendirme, müşteri, malsahibi ve tasarımcılara
teşvik oluşturması açısından mevcut olan en iyi yöntemdir. |
| CASBEE şu kurallara göre geliştirilmiştir; |
1. Sistem, nitelikli yapılara yüksek değerlendirmelerde bulunabilecek, böylelikle tasarımcılara
ve diğerlerine teşvik oluşturacak şekilde yapılandırılmalıdır.
2. Sistem, mümkün olduğunca basit ve anlaşılır olmalıdır.
3. Sistem, çok çeşitli bina tiplerinde uygulanabilir olmalıdır.
4. Sistem Japonya ve Asya'ya özgü konu ve problemleri ele almalıdır.
|
Yapı yaşam döngüsü ve Dört değerlendirme aracı
Şekil 1'de görüldüğü gibi, CASBEE tasarım öncesinde başlayıp, tasarım ve tasarım sonrası
safhalarda devam edecek şekilde mimari tasarım süreciyle uyumlu geliştirilmiştir. |
 |
| CASBEE Family |
| CASBEE yapı yaşam süreçlerine karşılık gelen dört değerlendirme aracından oluşur.
"CASBEE Family" (CASBEE ailesi) bu 4 araç ve özel amaçlar için eklenmiş araçların
tamamına verilen isimdir. |
| CASBEE for pre-design (Tasarım öncesi için CASBEE) – Halen geliştiriliyor
CASBEE-PD |
Tasarım öncesi sürece dahil olan işveren, tasarımcı ve diğerlerine yardımcı olmayı amaçlar.
1) Projenin temel çevresel etkileri ve uygun arsa seçimi gibi konuları ele alır.
2) Tasarım öncesi evrede projenin çevresel performansını değerlendirir. |
| CASBEE for New Construction (Yeni yapım için CASBEE)CASBEE-NC |
| Tasarım aşamasında mimar ve mühendislerin sözkonusu binanın BEE değerini
yükseltmelerine yarayan öz-değerlendirme sistemidir. Tasarımın teknik özelliklerini ve
beklenen performansı baz alarak bir değerlendirme yapar. Remodeling ve replacement
inşaatları da bu araç altında değerlendirilir. |
| CASBEE for Existing Building (Mevcut binalar için CASBEE) CASBEE-EB |
| İnşaatın tamamlanmasından en az 1 yıl sonraki faaliyet kayıtlarını baz alarak, mevcut yapı
stoğunu hedef alır. Aynı zamanda varlık değerlemeye de uygulanabilecek şekilde geliştirilmiştir. |
| CASBEE for Renovation (Renovasyon için CASBEE) CASBEE-RN |
| Özlellikle Japon pazarında binaların renosvasyonu için artan bir talep vardır. "CASBEE for
Existing Building" de olduğu gibi bu araç da mevcut binaları hedef alır. Bina faaliyet takibi,
devreye alma, ESCO projelerine göre iyileştirmeler ve bina stoğunun renovasyonu için
öneriler üretmek üzere kullanılabilir. Bu araç, renovasyondan önceki seviyeye göre
ilerlemenin derecesini (artan BEE değeri) tespit etmek üzere tasarlanmıştır. |
| Özel amaçlar için CASBEE |
1) Kısa dönem kullanılacak yapılara uygulanması
2) Basit değerlendirme
3) Bölgesel karakterin göz önüne alınması
4) Isı adası etkisinin detaylı değerlendirilmesi
5) Bölgesel ölçekte değerlendirme
6) Evler için CASBEE |
| PROJE ORGANİZASYONU |
| CASBEE'nin araştırma ve geliştirme süreçlerini de içeren proje, sanayi, hükümet ve akademi
tarafından ortak yürütülmüştür. Yeni oluşturulan JSBC( Japon Sürdürülebilir Yapım
Konsorsiyumu) ve ilgili alt komiteleri CASBEE'nin genel idaresini gerçekleştirirler. |
| CASBEE DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ |
| İki değerlendirme sınıfı: Q ve L |
| CASBEE altında, arsa sınırı ve diğer elemanlara göre oluşan farazi bir sınırla ayrılan, iki adet
mekan (iç ve dış) ve bu mekanlarla ilişkili iki faktör bulunmaktadır. Buna göre CASBEE’de
"varsayılan kapalı alanın dışına taşan olumsuz çevresel etkiler" ve "bina kullanıcılarının
refahını artırılması" konuları yan yana düşünülür. Bu iki faktör CASBEE’de Q(kalite) ve
L(çevresel yükler) olarak tanımlanır ve ana değerleme kategorilerini oluşturup ayrı ayrı
değerlendirilirler. |
 |
CASBEE’nin 4dört değerlendirme alanı ve yeniden düzenlenmeleri
CASBEE aşağıdaki 4 hedef alanını kapsar: |
1) Enerji verimliliği
2) Kaynak verimliliği
3) Yerel çevre
4) Yapı içi çevre |
| Bu dört alan şu anda Japonya ve dünyada yer alan diğer değerlendirme araçları ile büyük
ölçüde aynıdırlar fakat tam olarak aynı konsepti temsil etmeyebilirler, bu nedenle aynı
tabanda ele almak zor olabilir.
Bu nedenle bu dört alan içindeki değerlendirme sınıfları tekrar gözden geçirilip,
sınıflandırılmışlardır. BEE (Yapının çevresel verimliliği) hesabında pay olan Q ve payda olan
L olarak şekildeki gibi tekrar kategorize edilir ve kendi içlerinde bölümlere ayrılırlar. |
 |
| Yukarıda açıklandığı gibi, Q ve L’yi ana iki değerlendirme kategorisini kullanan BEE,
CASBEE’nin ana konseptini oluşturur. BEE, şekilde görüldüğü gibi Q’yu pay, L’yi payda
alarak hesaplanan bir göstergedir. |
 |
| BEE, yapıların çevresel performans değerlendirmelerinin sonuçlarının basit ve açık şekilde
sunulmasına olanak sağlamıştır. Bu yaklaşımı kullanarak yapıların çevresel performans
değerlendirme sonuçlarını grafik olarak sunmak mümkün olmuştur. Şekildeki grafikte
görüldüğü gibi yapılar, C(zayıf), B-sınıfı, B+sınıfı, Asınıfı, S sınıfı (üstün) olarak sıralayıp
sınıflandırmaktadır |
 |
|
